Kroniki Galla Anonima - wiadomości wstępne, geneza - klp.pl
Streszczenia i opracowania lektur szkolnych klp klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Mimo że nie jest napisana po polsku (oryginał stanowi tekst łaciński), Kronika polska (bo tak brzmi właściwy tytuł utworu) uważana jest za pierwsze narodowe dzieło literackie. Przede wszystkim poświęcona jest historii Polski, powstała na podstawie polskich źródeł, została napisana na zlecenie polskiego władcy i skierowana do polskich odbiorców.

Kronika podzielona jest na trzy części, każda z nich zbudowana jest podobnie: rozpoczyna się listem, następnie jest skrót, czyli wiersz, w którym autor przedstawia najważniejsze wydarzenia, po czym następuje właściwa treść księgi, podzielona na zatytułowane podrozdziały. I księga obejmuje 125 lat historii za czasów przodków Bolesława Krzywoustego (dodając opisy piastowskich dziejów w księdze III, otrzymujemy łącznie 250 lat historii Polski). Druga księga opisuje szczegółowo 23 lata (1086–1109), natomiast III część Kroniki skupia się na latach 1109–1113 i zostaje jakby zarzucona.

Autor Kroniki polskiej

Imię Galla Anonima jest tylko konwencją. Nie wiadomo, kim był wynajęty do napisania kroniki człowiek. W przedmowie do księgi III autor mówi o sobie tylko tyle, że nie jest Polakiem, i że wróci niebawem do miejsca złożenia ślubów (zakonnych). Taka informacja pozwala przypuszczać, iż autor był benedyktynem. Najprawdopodobniej przybył do Polski z Węgier. Analiza treści kroniki, zarówno pod względem znajomości historii i geografii przez autora, jak też pod względem jego poglądów politycznych, wskazuje na Węgry. Zwłaszcza, że opactwo w Somogyvár nawiedził sam Bolesław Krzywousty podczas pielgrzymki pokutnej w 1113 r. Był to klasztor założony przez św. Władysława króla, gdzie czczono św. Idziego – patrona księcia Bolesława. Na Węgrzech autor Kroniki także był obcokrajowcem. Badania języka, retoryki, stylu, wiedzy autora tej kroniki potwierdzają hipotezę francuskiego pochodzenia Anonima (kraj Gallów – Francja). Fakt, że nie ma poza samą kroniką innych źródeł informacji o Gallu Anonimie, świadczy o braku uznania dla kronikarza za jego życia.

Czas i miejsce pisania Kroniki

Kronika powstała na zamówienie księcia Bolesława Krzywoustego.

Protektorem pisarza miał być kanclerz Michał. Kronikarz mógł dzięki temu korzystać z kancelarii książęcej, gdzie szukał źródeł historycznych, dokumentalnych, zdobywał wiedzę ogólną o Polsce i dworze książęcym. Kancelaria przemieszczała się wraz z Krzywoustym. Państwowe archiwum, z którego również mógł korzystać kronikarz, znajdowało się w Krakowie. Nie wiadomo jednak, czy właśnie tam sporządzono dzieło, ponieważ brakuje wielu krakowskich elementów, śladów, wskazujących na to właśnie miasto (np. legendy krakowskie, tradycja przedstawiania zatargu Krzywoustego z biskupem Stanisławem).

Najprawdopodobniej Kronikę napisano w latach 1112–1116, choć jest to okres wyznaczony za pomocą obecności lub braku pewnych wydarzeń w utworze. Anonim nie wymienia dat (ani jednej daty rocznej), z wyjątkiem kilkunastu konkretnych dni, określonych świętami kościelnymi.

Wartość historyczna dzieła

Marian Plezia pisze:
(...) plemienno-dynastycznej tradycji polskiej nadał [Gall Anonim] postać łacińskiej historii, takiej, jaką posiadały inne ludy zachodnioeuropejskie. W tym stanie rzeczy sam jego wysiłek heurystyczny i konstrukcyjny należy uznać za bardzo wielkie osiągnięcie. Kolejność wypadków ustalił poprawnie, a ich proporcje określił w zasadzie trafnie. Nie docenił zapewne roli Mieszka I jako organizatora państwa polskiego, ale do tego zabrakło mu kompletnie źródeł; natomiast doniosłość i sens panowania Bolesława Chrobrego, Kazimierza Odnowiciela i Bolesława Śmiałego ujął z grubsza tak, jak my je do dziś oceniamy. Nie omylił się też w charakterystyce pierwszej, znanej mu połowy rządów swego bohatera, Bolesława Krzywoustego. Że zaś traktował historię niemal wyłącznie personalistycznie i batalistycznie, z tego nie zrobi mu zarzutu nikt, kto wie, że nie inaczej traktowali ją wszyscy jego współcześni

Źródła, z których czerpał autor

Przeważająca część opisanej przez Galla historii Polski pochodzi z przekazów ustnych. Świadczą o tym przedstawione z różnym stopniem szczegółowości dzieje przodków Bolesława Krzywoustego. Można przypuszczać, że część wydarzeń z lat 1109–1113 Gall Anonim znał z autopsji, gdyż możliwe są to przypuszczalne lata pobytu pisarza na polskim dworze. Źródła pisane stanowią drugorzędną rolę. Mogły nimi być: Żywot św. Wojciecha, Rocznik kapituły krakowskiej, zapiski o charakterze kalendarzowym (prawdopodobnie istniały w kancelarii książęcej).


Polecasz ten artykuł?TAK NIEUdostępnij


  Dowiedz się więcej
1  Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią - streszczenie
2  Sztuka gotycka - architektura i rzeźba
3  Ramy czasowe



Komentarze: Kroniki Galla Anonima - wiadomości wstępne, geneza

Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
Imię:
Komentarz:
 



2009-02-26 13:09:39

Mileno! Wiesz przecież ze jeśli chodzi o Kronikę to przy wszystkim mówimy "prawdopodobnie".Przyjazd Galla do Polski to prawdopodobnie rok 1113 ale badacze (np.Plezia) trzymają się bardzo prawdopodobnych i możliwych do ustalenia ram czasowych.Nie jest to błędem!


2008-09-23 11:48:43

Wdał się tu drobny błąd, jednak moim zdaniem dość ważny. Podane jest tutaj, że "Zwłaszcza, że opactwo w Somogyvr nawiedził sam Bolesław Krzywousty podczas pielgrzymki pokutnej w 1113 r.". Tak więc Anonim zwany Gallem nie mógł zacząc pisać kroniki już w 1112r. ponieważ nie był jeszcze wtedy w Polsce. Pisanie rozpoczął prawdopodobnie zaraz po przyjeździe do Polski tj. w 1113r. Tak też podaje prof. Teresa Michałowska w podręczniku pt. "Średniowiecze".




Streszczenia książek
Tagi: