Sztuka gotycka - architektura i rzeźba - klp.pl
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Geneza nazwy, powstanie stylu gotyckiego

Nazwa gotyk wzięła się z nieporozumienia. Włoski humanista, Giorgio Vasari, nazwał tak sztukę Średniowiecza, chcąc podkreślić jej barbarzyński charakter. Nazwał ją gotycką, aby podkreślić jej pochodzenie od Gotów – wojowniczego ludu najeżdżającego Europę we wczesnym Średniowieczu. Pejoratywne znaczenie tego słowa odrzucono dopiero w Romantyzmie.

Powstanie gotyku jako stylu wiąże się z przebudową kościoła w Saint-Denis pod Paryżem w latach 1140-1144. Czasowo gotyk obejmuje stulecia od XII do XV. Rozwijał się on w trzech fazach: wczesnej (1144-1200), dojrzałej (XIII i XIV wiek) i późnej (XV wiek).

Cechy charakterystyczne architektury gotyckiej

Przy budowie kościoła w Saint-Denis po raz pierwszy zastosowano sklepienie krzyżowo-żebrowe, mury podparto z zewnątrz w miejscach szczególnie obciążonych i zastosowano łuk ostry, by zmniejszyć rozpieranie sił ciążących. Architekta nie krępował już więcej system wiązany, mógł łuki rozpinać na dowolnej wysokości i tworzyć monumentalne kościoły, skierowane wertykalnie – do góry. Mógł także wypruwać ściany (ponieważ nośne były tylko ściany pod żebrami krzyżowymi) i tworzyć tam witraże. Sztuka gotycka nie była zdominowana przez kościoły. Tworzono także ratusze, zamki warowne, sukiennice, hale targowe, kamienic mieszkalne, fortyfikacje i warowne bramy. Mimo to standardową budowlą, najbardziej kojarzoną z gotykiem pozostał kościół.

Jako cechy architektury gotyckiej można wymienić:
  • monumentalizm budowli,
  • kościoły wysokie, smukłe, jasno oświetlone,
  • akcentowanie kierunków wertykalnych (w górę),
  • sklepienie krzyżowo-żebrowe,
  • ostre łuki,
  • mury silnie przeprute,
  • ogromne okna, zajmujące często całe ściany, zakończone ostrym łukiem, wypełnione witrażami (obrazami tworzonymi z kawałków kolorowego szkła),
  • kościoły zwykle trzynawowe (rzadko 5), bazyliki z półkolistym chórem,
  • nad głównym portalem zwykle mieściła się rozeta (okrągłe okno z witrażem).


Architektura gotycka w Polsce i w Europie

Sztuka gotycka najżywiej rozwijała się we Francji, gdzie na przełomie XII i XIII wieku powstały katedry w Paryżu, Amiens, Reim, Laon, Rouen, Beauvais. Do zabytków sztuki gotyckiej należą także opactwa w Royaumont i Opactwo Weimarskie.

Oznacz znajomych, którym może się przydać

strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Kościół we Włoszech przed św. Franciszkiem
2  Lament świętokrzyski - analiza i interpretacja
3  Izolda - charakterystyka


Galeria:





Komentarze
artykuł / utwór: Sztuka gotycka - architektura i rzeźba







    Tagi: